للمبالغه . و ابو مجلس ( 1 ) خواند : الَّا ان تغمضوا [ فيه ] ( 2 ) ، به ضمّ « تا » و فتح « ميم » على معنى الَّا ان تغمض ( 3 ) لكم فيه ، و اين همه در شواذّ است ، و قراءت عامّه قرّاء اين است كه : الَّا ان تغمضوا ، به ضمّ « تا » و كسر « ميم » من الاغماض ، و هو غضّ البصر و اطباق الجفن ، قال رؤبة : ارّق عينىّ من الإغماض برق سرى في عارض نهّاض و در معنى آيت چند قول گفتند : يكى آن كه معنى آن است كه چيزى به حق ( 4 ) و صدقه مدهيد ( 5 ) كه اگر به شما دهند نستانى الَّا على مسامحة و مساهلة . و اغماض العين كنايت و عبارت باشد از مساهلت و مسامحت ( 6 ) ، و در زبان ( 7 ) ما همچنين آيد كه گويند : به اندكى ( 8 ) چشم بر هم ته ، يعنى مسامحت كن ( 9 ) ، در بيع و جز بيع ( 10 ) استعمال كنند هر كجا ( 11 ) معنى مسامحت خواهند ( 12 ) ، و منه قول الطَّرمّاح ( 13 ) : لم يفتنا بالوتر قوم و للضّيم ( 14 ) رجال يرضون بالإغماض ( 15 ) و امير المؤمنين ( 16 ) - عليه السلام - گفت و براء بن عازب كه : معنى آيت آن است كه ( 17 ) كسى را بر كسى حقّى [ 362 - ر ] بود ، و از اين جنس چيزى به او دهد ، او چنان داند كه ( 18 ) بعضى حقّ او را اغماض كرده است ، يعنى نقصان . يعنى چنان داند كه حقّ خود بعضى بستده است و بعضى رها كرده ، و اين به معنى نزديك است به قول اوّل ، و اين روايت ( 19 ) عوفى است از عبد اللَّه عبّاس . و البى ( 20 ) روايت كرد از او كه : معنى آيت آن است كه اگر شما را بر كسى ( 21 ) دينى

--> ( 1 ) . كذا : در اساس ، تب ، آج ، لب ، مج ، وز : ابو مجاهد ، دب : ابو محلذ ، فق ، مر : ابو مجلس ، مب : ندارد . ( 2 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 3 ) . وز : يغمض . ( 4 ) . همه نسخه بدلها بجز فق خداى . ( 5 ) . دب : ندهى ، آج : ندهند ، فق ، مب ، مر : بدهند . ( 6 ) . تب ، مج ، وز ، دب ، آج ، لب ، مب ، مر : باشد عن المسامحة و المساهلة ، فق : باشد من المساهلة و المسامحه . ( 7 ) . تب : زفان . ( 8 ) . آج ، لب ، فق ، مر : بايد كه . ( 9 ) . همه نسخه بدلها و . ( 10 ) . همه نسخه بدلها اين عبارت . ( 11 ) . دب : هر جا كه . ( 12 ) . تب : خواهد . ( 13 ) . تب شعر . ( 14 ) . تب : و للضّمير . ( 15 ) . وز در حاشيه اى المذلَّة ، دب اى بالذّلَّة . ( 16 ) . تب ، مج ، وز ، دب على . ( 17 ) . تب ، دب اگر . ( 18 ) . دب او . ( 19 ) . تب است از . ( 20 ) . همه نسخه بدلها بجز دب : و والبى . ( 21 ) . تب : بر كسى دعوى باشد و حقّى و دينى .